Help mee! Maak een account en maak WikiKids beter!
Weather-clear.svg Een hele fijne zomervakantie toegewenst! Weather-clear.svg

Harp

Uit Wikikids
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Harpist Johann Martin Schleyer (1831-1912) met klassieke harp

De harp is een muziekinstrument. De harp behoort binnen de muziekinstrumenten onder de categorie snaarinstrumenten. Harpen en lieren bestonden minstens 3500 voor Christus in Sumerië, het huidige Irak, Iran en Egypte en later in Pakistan, India en China. Afbeeldingen van harpen en lieren zijn gevonden op de muurschilderingen van oude Egyptische graven in de Nijldal, die al dateren uit 3000 voor Christus. In de middeleeuwen hadden de harpen zich ook over Europa verspreid. Weer later in de barok werden ze verspreid over de Europese koloniën, vooral in Latijns-Amerika. maar ook op het Afrikaanse continent ontstonden opvallende ontwerpen. In China is een moderne versie van de Konghou ontstaan die veel op de westerse harp lijkt.

Vorm

Kleine harp in het wapen van Ierland

De harp heeft de vorm van een boog. Het is zeer waarschijnlijk dat ze zijn ontstaan uit de boog van een pijl en boog. Veel later kregen ze de driehoekige vorm met aan de onderzijde een klankkast. De langste zijde van de harp wordt de zuil genoemd (hoewel sommige eerdere harpen, zoals een "boogharp", geen zuil hebben). Bij de meeste harpen is het enige doel van de zuil om de nek omhoog te houden en de grote spanning van de snaren op te vangen. Het is een heel mooi instrument dat er vaak heel erg sierlijk uitziet. Hierbij wordt de zuil extra versierd. De kleinere worden op schoot gehouden en de grote harpen staan op de grond. Een voorbeeld van de kleine harp is de Keltische- of Ierse harp. Deze vind je ook in het wapen van Ierland. De oorsprong ervan is onbekend, maar uit oude verhalen blijkt dat het in een of andere vorm aanwezig was sinds minstens de 6e eeuw of zelfs daarvoor.

Een harpspeler noem je een harpist(e).



Onderdelen

Lavinia Meijer tijdens het Nationaal Concert 2011

De harp bestaat uit meerdere onderdelen. Deze zorgen voor het mooie klassieke geluid dat de harp maakt.

  • De klankkast
  • De snaren
  • De haakjes/pendalen

De harp is een tokkelinstrument, waarbij de snaren meestal met de vingers in trilling worden gebracht. De harp is opgebouwd uit een langwerpige klankkast waarop een groot aantal snaren gespannen zijn, die van elkaar verschillen in lengte en dikte. Elke snaar brengt slechts één toon voort: hoe langer (en dikker) de snaar, hoe lager de toon.

Harpen bestaan al een paar duizend jaar. In de prehistorie gebruikten de mensen hun jachtbogen al als muziekinstrumenten, maar die hadden maar één snaar. Door verschillende bogen achter elkaar te zetten konden ze meerdere tonen maken. Later maakten ze boogharpen; bogen met meerdere snaren.

Taak van de onderdelen

Elk onderdeel van de harp heeft zijn eigen taak om er voor te zorgen dat de harp zo goed mogelijk klinkt.

  • De klankkast zorgt ervoor dat het geluid dat de harp maakt wordt versterkt, dat wil zeggen hard wordt weergegeven.
  • De snaren trillen als ze aangeraakt worden en maken daardoor geluidstrillingen om geluid te maken.
  • De haakjes of voetpedalen zorgen ervoor dat de snaren korter of langer worden en een ander geluid maken (zie hierna).

Snaren

De snaren van de harp gaan van kort naar lang. Snaren zijn gemaakt van darm of draad en worden tegenwoordig vaak vervangen door nylon of metaal. Het bovenste uiteinde van elke snaar is vastgemaakt aan de dwarsbalk of nek, waar elk een stemknop of iets dergelijks heeft om de toonhoogte aan te passen. De lengte zorgt ervoor dat er verschillende tonen gemaakt worden. Op elke harp zit een andere hoeveelheid snaren. Hoe meer snaren, hoe meer verschillende tonen de harp kan maken.

Op de moderne harpen kunnen er toonladders in alle toonsoorten gespeeld worden. Dit komt omdat er extra snaren worden toegevoegd. Ook worden er kleine hendeltjes (haakjes) op de dwarsbalk toegevoegd waarmee de spanning op een snaar makkelijk met een halve toon kan worden veranderd. Een derde mogelijkheid is het toevoegen van voetpedalen die kleine pinnetjes in de dwarsbalk bij de snaar in beweging zet. Zo'n pinnetje drukt tegen een snaar waardoor deze in toonhoogte veranderd. Al die hulpmiddelen maken de harp ingewikkelder om te bespelen en maakt de harp natuurlijk ook duurder. Vaak zijn dit soort pedaal- of concertharpen te vinden in een symfonieorkest.

Links

Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Harp&oldid=705482"