Help mee! Maak een account en maak WikiKids beter!

Katholieke Volkspartij

Uit Wikikids
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Katholieke Volkspartij

Katholieke Volkspartij logo (1946).svg

Oprichting 22 december 1945
Opheffing 10 oktober 1980
Actief in Vlag van Nederland Nederland
Richting Centrum tot centrumrechts
Stroming Christendemocratie
(katholiek)
Sociaal-conservatisme
Presidentskandidaat
President
Vicepresidentskandidaat
Vicepresident
Oprichter(s) Carl Romme
Partijleider
Partijvoorzitter
Secretaris-generaal
- Eerste Kamer
- Tweede Kamer
- Europees Parlement
- Provinciale Staten
- Gemeenteraden
- Burgemeesters
- Commissarissen van de Koning
- Eerste Kamer
van de 75
- Tweede Kamer
van de 150
- Europees Parlement
van de 29
- Provinciale Staten
van de 570
- Gemeenteraden
van de 7.640
- Burgemeesters
van de 324
- Commissarissen van de Koning
van de 12
Overig
Wetenschappelijk bureau Centrum voor Staatkundige Vorming
Jongerenorganisatie KVP-Jongerenorganisatie (KVPJO)
Studentenorganisatie
Vrouwenbeweging Roomsch-Katholiek Vrouwendispuut
Lhbt-vleugel
Zusterpartij(en)
Europese fractie Europese Unie van Christendemocraten
Internationale organisatie
Voorgaande partij(en) Roomsch-Katholieke Staatspartij
Opvolgende partij(en) Christen-Democratisch Appèl
Fusie van
Afsplitsing van
Voortzetting van
Portaal Portal.svg Politiek

De Katholieke Volkspartij, afgekort KVP, was een katholieke en christendemocratische politieke partij in Nederland. De partij werd op 22 december 1945 opgericht als de opvolger van de Roomsch-Katholieke Staatspartij (RKSP). De KVP heeft in alle jaren van haar bestaan deel uitgemaakt van een regeringscoalitie.

De KVP had veel aanhang in de provincies Noord-Brabant en Limburg, omdat daar in Nederland de meeste katholieken woonden (en nog steeds wonen). Vanwege de ontzuiling en de opkomst van nieuwe politieke partijen, begon de KVP in de jaren '70 aan aanhang te verliezen. Aangezien ook de andere christendemocratische partijen aan aanhang verloren, ging de KVP in 1980 samen met de gereformeerde ARP en hervormde CHU op in het Christen-Democratisch Appèl.

Geschiedenis

De Katholieke Volkspartij werd in 1945 opgericht als een voortzetting van de vooroorlogse Roomsch-Katholieke Staatspartij. De partij heeft zich in de jaren van haar bestaan voornamelijk op katholieken gericht. In de partij verenigden katholieke werkgevers, arbeiders, leraren, boeren en ambtenaren zich. De partij liet vanaf 1947 ook niet-katholieken toe, omdat ze besefte dat ze ook de hulp nodig had van mensen die niet katholiek waren om een belangrijke rol te spelen in de politiek.

Indonesische kwestie

Het partijaffiche van de Katholiek Nationale Partij.
De leus "Laat onze jongens niet tevergeefs gegaan zijn" verwijst naar de Nederlandse soldaten die in de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog hadden gevochten tegen de onafhankelijkheid van Nederlands-Indie.

Begin 1948 scheidde Charles Welter, zich af van de partij. Hij was het er niet mee eens dat onder andere de KVP toestond dat Nederlands-Indië onafhankelijk werd. Welter zag veel liever dat Nederlands-Indië een van de landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden werd, zoals de Nederlandse Antillen (t/m 2010) en Suriname (t/m 1975). Als oud-minister van Koloniën verzette Welter zich tegen de dekolonisatie, waarop hij in december 1948 de Katholiek Nationale Partij oprichtte. Deze afsplitsing wist bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1952 twee zetels binnen te halen die direct ten koste gingen van de KVP. Charles Welter kwam samen met de Indisch-Nederlandse professor William Lemaire in de Tweede Kamer. Toch bleef de KVP groot: van haar 32 zetels verloor zij er maar twee.

Naast haar verzet tegen de volledige onafhankelijkheid van Nederlands-Indië, voer de Katholiek Nationale Partij op sociaal en religieus gebied een meer conservatieve koers dan de KVP. De partij was op economisch gebied liberaal, omdat zij tegen overheidsbemoeienis in de economie was en een voorstander van de vrije markt. Met dit meer rechtse beleid week de KNP ook hierin af van de KVP, omdat de KVP vasthield aan de economische middenweg uit de katholieke sociale leer. De KNP was wél voor overheidsinvloed als het ging om het beschermen van boeren en havenarbeiders. Dit was niet vreemd, omdat de partij vooral haar aanhang zocht onder katholieken uit de lagere sociale klassen (boeren en havenarbeiders waren niet zo rijk).

In 1955 spraken veel katholieke bisschoppen zich uit tegen de afsplitsing, omdat zij veel liever één sterke katholieke partij zagen. Bisschoppen hadden in die tijd nog veel invloed in het verzuilde Nederland en waren voor veel katholieke kiezers een stuk belangrijker dan Tweede Kamerleden. Welter besefte ook dat hij met zijn afsplitsing nog weinig kans maakte en ging in gesprek met de Katholieke Volkspartij. Uiteindelijk waren Welter en de KVP overeengekomen dat de Katholiek Nationale Partij opgeheven zou worden. In ruil voor deze opheffing kreeg Welter een verkiesbare plaats op de KVP-lijst in 1952 en 1959. Later kwam jurist Karel van Rijckevorsel, die Charles Welter had geholpen bij het oprichten van de KNP, ook in de Tweede Kamer voor de KVP. Van Rijckevorsel stond niet hoog op de lijst, maar werd met voorkeurstemmen toch verkozen.

Conservatief tegenover progressief

Hoewel de KVP jarenlang zowel meer conservatieve als meer progressieve katholieken binnenboord had gehouden, veranderde de opkomst van progressieve bewegingen in de jaren '60 erg veel. Steeds meer progressieve leden vonden dat de Katholieke Volkspartij te rechtzinnig was en te weinig ruimte liet voor afwijkende meningen binnen de katholieke gemeenschap. In 1968 scheidden deze progressieve christenradicalen zich af en vormden zij de Politieke Partij Radicalen (PPR). De PPR had voor het eerst bij de verkiezingen van 1972 succes: de partij steeg van twee naar zeven zetels door. In de hoop een verdere leegloop te voorkomen, sprak de KVP met de PPR af om veel samen te blijven werken. Dit was tegen het zere been van de meer conservatieve katholieken, die de afsplitsing juist veroordeeld hadden. Uiteindelijk splitsten zij zich in 1971 en 1972 weer af. Een kleine groep probeerde eerst de Nieuwe Roomse Partij (NPR) op touwen te zetten, maar later gingen zij samen met een grotere groep conservatieven door in de Rooms-Katholieke Partij Nederland (RKPN). Deze laatste partij haalde bij de verkiezingen van 1972 één zetel.

Einde en fusiepartij

De KVP bleef uiteindelijk veruit de grootste katholieke partij, maar had door de ontzuiling veel kiezers verloren. Katholieken stemden niet meer vanzelfsprekend op een katholieke partij: sommige boeren gingen naar de Boerenpartij (BP), werkgevers naar de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD), arbeiders trokken naar de Partij van de Arbeid (PvdA) en studenten zochten hun heil bij de eerdergenoemde PPR en het links-liberale Democraten '66 (D'66). Dit gebeurde ook bij andere christendemocratische partijen, zoals bij de calvinistische Anti-Revolutionaire Partij (ARP) en de Nederlands-hervormde Christelijk-Historische Unie (CHU). Vanaf 1976 begonnen de KVP, de ARP en het CHU meer samen te werken. Hoewel er meningsverschillen waren tussen de drie christendemocratische partijen, besloten de handen ineen te slaan omdat steeds minder kiezers op een confessionele partijen stemden. Deze samenwerking leidde in 1980 tot een fusie; het Christen-Democratisch Appèl (CDA) werd opgericht.

Belangrijke politici

Naast de belangrijke onderstaande partijleden was ook Marga Klompé een noemenswaardig partijlid. In 1956 werd zij namens de KVP de eerste vrouwelijke minister van Nederland. Klompé was als minister van Maatschappelijk Werk verantwoordelijk voor sociale zaken en werkgelegenheid. Hoewel Klompé openlijk het feminisme afwees en zich ook tegen de Dolle Minabeweging keerde, heeft zij zich wel ervoor ingezet dat vrouwen meer betrokken werden in de politiek. Samen met Willy van Lanschot richtte zij het Roomsch-Katholiek Vrouwendispuut op, een van de eerste politieke vrouwenbewegingen.

Partijleiders

De onderstaande personen zijn partijleiders geweest van de KVP:

Premiers

De onderstaande premiers zijn door de KVP geleverd:

Fractievoorzitters

Eerste Kamer

De onderstaande personen zijn fractievoorzitter voor de KVP Eerste Kamer geweest:

Tweede Kamer

De onderstaande personen zijn fractievoorzitter voor de KVP Tweede Kamer geweest:

Kamervoorzitters

Eerste Kamer

De onderstaande KVP-leden zijn voorzitter van de Eerste Kamer geweest:

Tweede Kamer

De onderstaande KVP-leden zijn voorzitter van de Tweede Kamer geweest:

Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Katholieke_Volkspartij&oldid=695053"