Help mee! Maak een account of meld je aan.
Weather-clear.svg Een hele fijne zomervakantie toegewenst! Weather-clear.svg

Friedrich Nietzsche

Uit Wikikids
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Friedrich Nietzsche
Nietzsche1882.jpg
Persoon
Land Pruisen
Geboren 15 oktober 1844
Overleden 25 augustus 1900
Algemeen
Functie Filosoof
Stroming Weimar Classicisme
Geslacht Man


Friedrich Wilhelm Nietzsche (Röcken, 15 oktober 1844 – Weimar, 25 augustus 1900) was een beroemde Duitse filosoof, dichter en componist. Nietzsche stond om zijn radicale ideeën, waaronder zijn opvattingen over de slavenmoraal en herenmoraal. De Übermensch met de Herrenmoraal was het ideaal. De Übermensch is bekend geworden door Adolf Hitler, maar die bedoelde het racistisch. Nietzsche bedoelde het moreel.

Levensloop jonge Nietzsche

Nietzsche in 1861.

Nietzsche werd geboren in Röcken, een dorpje ten zuidwesten van de grote stad Leipzig. Toen Nietzsche in dit gebied werd geboren, behoorde het tot Pruisen; tegenwoordig is het Duits. Friedrich was de zoon van Karl Nietzsche, die al in 1849 overleed. Dit betekende dat Friedrich met veel vrouwen opgroeide; naast zijn moeder en zijn zusje waren ook zijn grootmoeder en twee tantes vaak aanwezig. Toen hij wat ouder was studeerde Nietzsche theologie (godsleer) aan de universiteit van Bonn. Hij stopte hier echter met geloven in een god en besloot filologie (het bestuderen van oude talen) te studeren. Dit werd wel een succes en in 1869, toen hij nog niet eens afgestudeerd was, werd hij al hoogleraar aan de universiteit van Basel. Met zijn 24 jaar was hij daar één van de jongste hoogleraren. Belangrijk voor hem was dat hij nu ook dichtbij Richard Wagner was, een goede vriend van Nietzsche. Nietzsche keek heel erg op tegen Wagner, en hij bracht in 1872 dan ook een boek over Wagner uit: "Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik". Wagner vond het een goed boek en was natuurlijk gevleid, maar de andere filologen op de universiteit niet; zij vonden het boek veel te filosofisch. Ook probeerde hij van filologie naar filosofie over te stappen, maar dit werd tegengehouden door de universiteit. Leerlingen begonnen steeds minder naar zijn lezingen te komen. Ook gaat het steeds slechter met zijn gezondheid en begint hij een haat te krijgen tegen het christendom die deels gevoed is door zijn enorme interesse in klassieke kunst. In 1876 breekt hij met Wagner omdat hij vindt dat Wagner niet meer dat oude revolutionaire in zijn stukken heeft. 3 jaar later, in 1879, neemt hij ontslag, omdat het hoogleraarschap niet meer te combineren was met zijn steeds slechter wordende gezondheid. Nietzsche was op het tijd van ontslag bijna blind en kreeg enorm veel migraineaanvallen.

De eenzame filosoof

Hierna leefde hij op héél veel verschillende plekken, op zoek naar de beste omstandigheden om in te kunnen leven met zijn gezondheid. Hij woonde onder andere in Turijn, Genua en Nice. Hier schommelde zijn gezondheid echter nog meer - soms had hij oplevingen, soms ging het heel slecht. In deze periode schreef Nietzsche de meeste boeken. Hij bleef echter onbekend. Zijn bekendste werk noemde hij "Also sprach Zaratustra" (Zo sprak Zaratustra). Dit boek verkocht zo slecht, dat de uitgever het laatste deel niet mer wilde uitgeven. Mede daarom kocht Nietzsche zelf veel van zijn eigen boeken. Zo kon hij een tweede druk uit laten brengen. Nietzsche werd eenzamer en eenzamer. Nietzsche begon kleine briefjes met cryptische boodschappen te sturen naar bekenden in Duitsland, die hem uiteindelijk terughaalden. Hier verslechterde zijn gezondheid nog erger, hij herkende bijna niemand meer en kreeg waanvoorstellingen.

Friedrich Nietzsche nadat hij mentaal ingestort was.

De vegeterende Nietzsche

Tijdens een opleving, in Turijn in 1889, brak Nietzsche mentaal. Hij moest naar het "gekkenhuis", zoals dat toen werd genoemd. Men dacht toentertijd dat hij leed aan syfilis, een geslachtsziekte (SOA die hij zou hebben opgelopen bij een bezoek aan een prostituee. Moderne wetenschappelijke inzichten wijzen echter eerder op een degeneratie van de hersenbloedvaten en een tumor van het hersenvlies achter het (rechter) oog.

Na een tijd nam zijn moeder hem in huis waar hij tot 1897 bleef wonen tot zijn moeder doodging. Zijn zuster Elisabeth nam alle zorg voor hem op. Hierna bleef hij nog 3 jaar wonen bij zijn zus in Weimar. Elisabeth zorgde voor de definitieve doorbraak van Nietzsche als een groot filosoof. Op 25 augustus 1900 blies Nietzsche op 55-jarige leeftijd zijn laatste adem uit. In 1901 bracht zijn zuster een boek uit van Nietzsche: "Zur wille der Macht". In dat boek worden aantekeningen van Nietzsche echter vermengd met haar eigen antisemitische en fascistische opvattingen.

Filosofie

Medelijden

Waar veel filosofen medelijden en mededogen als iets goeds zagen, vond Nietzsche het juist slecht. Hij vond het zelfs verachtelijk. Hij stelde dat medelijden schijnheilig is en dat het in feite niks helpt. Hij geef hier een paar argumenten voor:

  • Medelijden zorgt ervoor dat jij diegene die lijdt als een mindere beschouwt. Je vermindert iemands waardigheid door medelijden met hem te hebben.
  • Medelijden is volgens Nietzsche vaak verbonden met wraak en wreedheid.
  • Medelijden is egoïstisch. Men is schijnheilig en verbetert zijn eigen welzijn.

Hij zag de christelijke moraal als een "slavenmoraal", een moraal die in het leven zou zijn geroepen om krachtige mensen zwak te maken. Nietzsche ontkende de gelijkheid van de mensen.

Slaven- en herenmoraal

De slavenmoraal is de moraal (handelen op een goede/foute manier) die nu heerst. Deze is gekomen met het christendom en zorgt er volgens Nietzsche voor dat men niet vrij kan leven. Elke goede waarde die er was in de tijd van de herenmoraal (trots, adellijkheid etc.) is vervangen door een nederige moraal. Men moet volgens hem terug naar de herenmoraal.

Religie

Religie was slecht, omdat zij naastenliefde bijvoorbeeld belangrijk vinden. Hij had een enorme hekel aan het christendom en haar denkbeelden, en hij noemde zichzelf de "filosoof met de hamer" omdat hij brak met de bekende leerstellingen van onder meer het christendom en het boeddhisme.

Nietzsche als de favoriete filosoof van Adolf Hitler

Nietzsche vond dat de übermensch zelf zijn eigen moraal kon vaststellen en mocht bepalen wat goed en kwaad is. Daar zou geen christendom bij nodig zijn. Adolf Hitler geloofde dat hij de Übermensch was en bracht het Duitse volk de Herrenmoral bij. Omdat Nietzsche al voor de Eerste Wereldoorlog een beroemdheid was, kende iedereen Nietzsche al. Nietzsche werd veel door de soldaten aan het front gelezen vanwege de heroïsche en strijdlustige stukken in zijn boek "Also sprach Zaratustra". In tegenstelling tot de propaganda van de Nazi's veroordeelde Nietzsche het antisemitisme.

Werken

  • 1862 - Fatum und Geschichte
  • 1862 - Willensfreiheit und Fatum
  • 1863 - Kann der Neidische je wahrhaft glücklich sein?
  • 1868 - Homer und die klassische Philologie
  • 1871 - Der Griechische Staat
  • 1872 - Die Geburt der Tragödie; volledige titel Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik, uitg. Fritzsch, Leipzig (1872)
  • 1872 - Ueber die Zukunft unserer Bildungsanstalten
  • 1873 - Über Wahrheit und Lüge im außermoralischen Sinn
  • 1874- Vom Nutzen und Nachteil der Historie für das Leben: zweite unzeitgemässe Betrachtung
  • 1873-1876 - Unzeitgemässe Betrachtungen
  • 1878-1880 - Menschliches, Allzumenschliches
  • 1880 - Der Wanderer und sein Schatten; volledige titel Der Wanderer und sein Schatten - Zweiter Nachtrag zu "Menschliches u. Allzumenschliches"
  • 1881 - Morgenröte. Gedanken über die moralischen Vorurteile
  • 1882 - Die fröhliche Wissenschaft
  • 1883-1885 - Also sprach Zarathustra. Dit is zijn bekendste boek. Hier vertelt hij over de Übermensch. Later zou Richard Strauss een muziekstuk maken dat geïnspireerd was door dit boek.
  • 1886 - Jenseits von Gut und Böse
  • 1887 - Zur Genealogie der Moral
  • 1888 - Der Fall Wagner
  • 1889 - Götzen-Dämmerung
  • 1889 - Der Antichrist
  • 1889 - Ecce Homo ()
  • 1889 - Dionysos-Dithyramben
  • 1889 - Nietzsche contra Wagner
  • 1869-1889 - Nachlass
  • 1901 - Zur Wille der Macht. Dit is een fascistisch boek gebaseerd op aantekeningen van Friedrich Nietzsche, maar uitgewerkt door zijn zuster. Het is moeilijk om te herleiden wat precies van Friedrich en wat van zijn zuster was.
  • 1940 - Umwertung aller Werte: aus dem Nachlass zusammengestellt und herausgegeben von Friedrich Würzbach (Bestaat uit vier boeken: Kritiek der hoogste waarden, gemeten aan het leven, Morfologie en ontwikkelingsleer van de wil tot macht, De zelfoverwinning van het nihilisme en Middag en eeuwigheid.)

Video

Externe link

Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Friedrich_Nietzsche&oldid=600613"